Tax Freedom Day blijft steken op 10 juni

Hervormingen Belgisch belastingstelsel hebben voorlopig positief noch negatief effect

Voor het derde jaar op rij valt Tax Freedom Day nu al op 10 juni. De Belgische belastingen blijven met andere woorden even hoog. Er zijn nochtans inspanningen geleverd om de belastingdruk te verlagen. Anderzijds kan men ook stellen dat de doorgevoerde hervormingen de staat niets gekost hebben. Denken we maar aan de discussie over de notionele intrestaftrek. Of we kunnen het nog vanuit een ander standpunt bekijken: we blijven met z’n allen investeren in een uit de kluiten gewassen staatsapparaat. Krijgen we daar genoeg voor terug? En hoe doen ‘de anderen’ het? Want een belastingstelsel betekent ook stevige concurrentie tussen de verschillende landen. Buitenlandse investeringen betekenen economische groei en welvaart. Hoe zoveel mogelijk binnenrijven? Ook daar speelt ‘innovatie’!

Tax Freedom Day (TFD) is de dag dat de gemiddelde Belgische belastingbetaler zijn jaarlijkse belasting betaald heeft en voor eigen rekening begint te werken. Hiervoor delen we alle belastinginkomsten (inclusief sociale zekerheidsbijdragen) door het Bruto Binnenlands Product. Voor 2008 bedroeg deze ratio 44,1%. Daarmee zijn we zeker geen koploper. In Zwitserland valt TFD op 14 april. De Verenigde Staten scoren iets slechter, met een TFD op 23 april. Nederland haalt mei nog net, met 27 mei. Het Verenigd Koninkrijk volgt met 2 juni. Een andere buur, Frankrijk, zit op 7 juni. Duitsland doet het met 9 juni ongeveer zoals België.

Krijgen we er genoeg voor terug? Goede vraag. Professor Moesen van de KUL trachtte ze te beantwoorden. Hij zocht maar vond geen verband tussen de grootte van het overheidsbudget (de belastinginkomsten) en de competitiviteit van het land. Hij gebruikte hiervoor de competitiviteitsindex gepubliceerd door het World Economic Forum (WEF), namelijk de Global Competitiveness Index. Als we 23 mature economieën, vergelijkbaar met België, als vergelijkingsbasis nemen ¹ , staat België hier qua grootte van het overheidsbudget op de 6de plaats, na de Scandinavische landen en Frankrijk. Uit verdere analyse bleek ook dat de verhoging of verlaging van het overheidsbudget geen gelijklopende evolutie van de doeltreffendheid van de overheid met zich meebrengt. Dit betekent concreet dat, bij een vermindering van de Belgische belastinginkomsten, de effectiviteit van de overheid niet zou verminderen.

Professor Moesen ging vervolgens op zoek en vond deze keer wel een verband tussen de doeltreffendheid van de overheid en de competitiviteit van de economie. Hij gebruikte hiervoor de ‘Government Effectiveness Index’, ontwikkeld door de Wereldbank. De Belgische overheid scoort gemiddeld qua effectiviteit, met een 13de plaats. Denemarken, Ijsland en Zwitserland bekleden de eerste drie plaatsen. Een manier om de effectiviteit van de overheid te verbeteren, blijkt het invoeren van striktere budgettaire regels te zijn, evenals het creëren van meer vertrouwen in de overheid.

Concreet betekent dit allemaal dat het moet mogelijk zijn om én de belastingen te verminderen én toch de efficiëntie van de overheid te verbeteren. Op basis van de analyse van dezelfde groep van 23 landen, is Moesen de mening toegedaan dat een vermindering van de totale belastingen met 8% over 8 jaar tijd compatibel is met ‘overheidsprestaties’ die 8% hoger liggen. Tax Freedom Day zou dan over acht jaar rond 25 mei vallen.

Voorstellen ter verdere hervorming van ons belastingstelsel

“Landen wereldwijd concurreren voor het aantrekken van buitenlandse investeerders en het belastingstelsel vormt vaak een doorslaggevend argument in deze competitie”, legt Frank Dierckx, Managing Partner PwC Tax Consultants, uit. “Investeerders doen de economie draaien en brengen met andere woorden welvaart. Het begint met een Europees of internationaal hoofdkantoor, maar al snel komen er nieuwe projecten op de proppen, waarvoor het land van vestiging uiteraard een uitverkoren positie heeft. Landen zoals Nederland, Ierland en nieuwkomer Cyprus zijn sterk in het ‘binnenhalen’ van investeerders. België heeft stappen in de goede richting gezet, maar heeft nog een hele weg af te leggen. Onze grootste nadelen zijn en blijven de complexiteit van onze belastingregels, en het gebrek aan transparantie. België heft niet minder dan 63 verschillende belastingen op bedrijven. Dat spreekt voor zich... De onzekerheid over het al dan niet in voege blijven van nieuw ingevoerde belastingvoordelen, is daarbij ook een belemmerende factor”, aldus nog Dierckx.

Neem nu de personenbelasting. Progressieve belastingschalen is iets wat je in meerdere landen terugvindt, maar bij ons stijgt de aanslagvoet erg snel. Vanaf 17 920 EUR zit je al aan een marginale aanslagvoet van 45%. Dat maakt de belastingen die je op een zelfde inkomensschijf betaalt in vergelijking met andere landen erg hoog. De hoogste marginale aanslagvoet is met 50% trouwens erg hoog. Sommige investeerders kijken alleen maar naar de marginale aanslagvoet. Je moet ook al bijna een specialist zijn om je belastingbrief in te vullen. Tegenover 2000 kwamen er niet minder dan 279 codes bij. Verder zijn er een hele resem aftrekbare kosten of investeringen bijvoorbeeld in het kader van groene energie of de renovatie van een woning. Waarom deze niet vervangen door de aftrekbaarheid van de intresten van een hypotheek voor de aankoop, bouw of renovatie van een woning? Men zou ook systematischer kunnen opteren voor een directe tegemoetkoming, wat al het geval is bijvoorbeeld bij de aankoop van een ‘groene’ auto, eerder dan een belastingaftrek die pas na twee jaar tastbaar wordt.

Op het vlak van de vennootschapsbelasting is de voornaamste reden waarom België vaak niet de uitverkoren locatie is voor regionale hoofdkantoren, de belasting die geheven wordt op dividenden. Alhoewel er reeds een holding regime bestaat zou het invoeren van een totale ‘neutraliteit’ in dit verband zeker investeringen aantrekken. PwC stelt dan ook dat enerzijds een 100% vrijstelling van inkomende dividenden (ipv de huidige 95% vrijstelling) een noodzaak is. Tezelfdertijd zou een afschaffing van de bronheffing op dividenden betaald aan niet-inwoners de Belgische beurs enorm kunnen steunen. Verder is er ook nog de bronheffing op intresten voor buitenlandse partijen. De meeste daarvan vallen toch onder een of andere uitzonderingsmaatregel. Het zou dan ook meer duidelijkheid creëren indien men deze bronheffing zonder meer zou afschaffen.

Het vennootschapstarief is vandaag 33,99%. Zelfs al is het mogelijk om in de praktijk minder te betalen, onder andere via de notionele intrestaftrek, dan nog is dit in vergelijking hoge tarief nadelig. Vele investeerders onderzoeken immers niet in detail de mogelijkheden voor belastingverlaging, maar vergelijken gewoon de geldende nominale tarieven. Dan komen wij er erg slecht uit. Een verlaging van dit tarief zou niet overbodig zijn.

Een laatste voorstel is om belastingconsolidatie mogelijk te maken. Dit betekent concreet dat, als een moederbedrijf een winstgevende en een verlieslatende dochter heeft, winst en verlies zouden mogen gecompenseerd worden.

Een maatregel ter verbetering van onze concurrentiepositie op het vlak van indirecte belastingen (BTW) is bijvoorbeeld de aftrekbaarheid toelaten van de BTW op constructiekosten, zelfs als men het gebouw achteraf verhuurt aan een andere economische operator. België is een van de laatste landen waar dit vandaag niet mag. Deze maatregel zou de investeringen in ons onroerend goed sterk stimuleren.

PwC ( www.pwc.com ) levert sectorgerichte diensten op het vlak van audit, fiscaliteit en adviesverlening om het publieksvertrouwen te versterken en extra waarde voor cliënten en hun belanghebbenden te creëren. Meer dan 146.000 mensen in de 150 landen waarin hun netwerk is ontplooid, delen hun ideeën, ervaring en oplossingen om tot nieuwe gezichtspunten te komen en praktisch advies te geven.

'PwC' verwijst naar het netwerk van firma’s die deel uitmaken van PwC International Limited. Elke firma is een afzonderlijke en onafhankelijke juridische entiteit.

Informatie voor de redacties:

‘Tax Freedom Day 2008 – Some perspectives on taxation and the public sector in Belgium’ is te vinden op: www.pwc.be.

De publicatie kan ook verkregen worden op eenvoudige aanvraag: